Thay Đổi Hình Thức Thi Tốt Nghiệp THPT: Phụ Huynh Nên Biết

Hình thức thi tốt nghiệp THPT vừa có nhiều thay đổi khiến không ít phụ huynh bối rối. Mỗi mùa hè, chúng tôi lại nhận hàng chục câu hỏi giống nhau: năm nay khác gì năm ngoái? Có gia đình còn nhầm quy định của con lớn đang học với quy định áp dụng cho con nhỏ, dù chỉ cách nhau vài năm mà cách thi đã khác hẳn. Chúng tôi hiểu cảm giác đó, vì làm việc trong lĩnh vực giáo dục nhiều năm, chúng tôi thấy rõ một điều: gia đình nào theo sát thông tin sớm, con em họ ôn tập đỡ hoang mang hơn hẳn.

Vì Sao Thi Tốt Nghiệp THPT Cứ Vài Năm Lại Đổi Cách Thi

Kỳ thi tốt nghiệp THPT không phải một quy định đứng yên suốt nhiều năm. Nó gắn chặt với chương trình học đang áp dụng. Khi chương trình giáo dục phổ thông thay đổi, cách ra đề và cách chấm cũng phải đổi theo cho khớp.

Có giai đoạn, kỳ thi yêu cầu học sinh thi đủ theo quy định 6 môn thi, môn nào cũng phải qua. Cách này giúp đánh giá toàn diện, nhưng cũng khiến học sinh học dàn trải, khó tập trung sâu vào định hướng nghề nghiệp sau này.

Những năm gần đây, xu hướng chung là giảm số môn bắt buộc, tăng phần tự chọn theo thế mạnh từng em. Học sinh giỏi tự nhiên không phải gánh thêm môn xã hội chỉ để đủ chỉ tiêu. Đây không phải thay đổi ngẫu hứng, mà đi cùng chủ trương để học sinh học sâu vào thứ mình sẽ theo đuổi ở đại học, thay vì học đều để đối phó kỳ thi.

Gia đình có con cách nhau vài tuổi dễ nhầm điều này nhất. Kinh nghiệm ôn thi của anh chị lớn không còn đúng cho em nhỏ, vì cách chọn tổ hợp môn, số buổi luyện đề, tất cả có thể đã khác. Chúng tôi từng gặp một phụ huynh mang nguyên lịch ôn của con lớn áp cho con nhỏ, và chị ngỡ ngàng khi biết cấu trúc đề đã khác hẳn.

Sai lầm chúng tôi hay gặp nhất là gia đình tra thông tin trên các trang tổng hợp không rõ nguồn, dẫn đến áp dụng nhầm quy định của năm trước. Mẹo đơn giản là đối chiếu ít nhất hai nguồn, ưu tiên trang chính thức của ngành giáo dục, trước khi lên kế hoạch ôn tập.

Những Thay Đổi Hình Thức Thi Tốt Nghiệp THPT Đáng Chú Ý Nhất

Thay đổi hình thức thi tốt nghiệp THPT rõ nhất mà chúng tôi thấy nằm ở số môn thi. Từ chỗ phải thi nhiều môn, kỳ thi hiện nay gói gọn trong hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cộng thêm hai môn tự chọn theo tổ hợp các em đã đăng ký. Nói dễ hiểu, một em học khối tự nhiên sẽ không phải ôn thêm môn Sử hay Địa để đủ số môn như trước.

Cách ra đề cũng đổi hướng. Trước đây, đề thi thiên về tái hiện kiến thức, học thuộc là làm được, nhưng giờ đề nghiêng sang cách ra đề Ngữ văn theo hướng đánh giá năng lực, nghĩa là đưa một đoạn văn bản mới mà học sinh chưa từng gặp. Các em phải tự hiểu, phân tích, liên hệ, chứ không chép lại điều đã học thuộc.

Hướng đi này không phải Việt Nam tự nghĩ ra, mà gần với cách đánh giá năng lực đọc hiểu kiểu PISA mà nhiều nước đã áp dụng từ lâu. Cách này đo khả năng xử lý thông tin thật, không đo trí nhớ. Chúng tôi cho rằng đây là hướng đúng, dù ban đầu nó khiến không ít học sinh quen học tủ cảm thấy bỡ ngỡ.

Không ít học sinh mắc sai lầm khi vẫn luyện đề theo cấu trúc cũ, nguyên nhân thường là tài liệu ôn tập trên mạng chưa cập nhật kịp. Mẹo chúng tôi hay chia sẻ là luôn kiểm tra ngày phát hành của đề minh họa trước khi luyện, ưu tiên đề do cơ quan quản lý công bố thay vì đề tự biên soạn của các trung tâm chưa rõ căn cứ.

Điểm Thi Không Còn Là Con Đường Duy Nhất Vào Đại Học

Một điểm nữa phụ huynh hay hỏi là kỳ thi giờ không còn là con đường duy nhất để vào đại học. Nhiều trường xét tuyển bằng học bạ, bằng chứng chỉ quốc tế, hoặc bằng kỳ thi đánh giá năng lực riêng. Điểm thi tốt nghiệp vẫn quan trọng, vì đa số trường công lập lớn vẫn dùng nó làm căn cứ chính, nhưng không còn là cánh cửa hẹp duy nhất như một thập kỷ trước.

Cách tính điểm xét tốt nghiệp cũng đổi theo hướng cân bằng hơn. Trước đây, tỷ lệ giữa điểm thi và điểm học bạ gần như cố định qua nhiều năm. Hiện nay, tỷ lệ này được điều chỉnh để không dồn hết áp lực vào một kỳ thi duy nhất, mà còn ghi nhận cả quá trình học suốt năm, không chỉ nhìn vào một buổi thi có thể gặp rủi ro vì tâm lý hay sức khỏe.

Học Sinh Và Phụ Huynh Nên Chuẩn Bị Ra Sao Cho Kỳ Thi Mới

Không thể chờ đến sát ngày thi mới tìm hiểu quy chế. Chúng tôi luôn khuyên phụ huynh theo dõi thông báo chính thức ngay từ đầu năm học. Đừng chỉ nghe qua lời truyền miệng trên các nhóm mạng xã hội, vì thông tin ở đó nhiều khi đã cũ hoặc sai lệch.

Việc đầu tiên nên làm là xác định đúng tổ hợp môn tự chọn phù hợp với định hướng ngành học sau này, thay vì chọn theo bạn bè. Ví dụ, một em muốn học Kinh tế nên ưu tiên tổ hợp có Toán và môn xã hội liên quan, không nên chọn Lý, Hóa chỉ vì bạn thân trong lớp đăng ký như vậy.

Cách ôn cũng cần đổi theo cách ra đề. Nếu đề thiên về đọc hiểu, phân tích tình huống, việc luyện dạng câu hỏi mở sẽ hiệu quả hơn học thuộc văn mẫu. Chúng tôi từng thấy học sinh thuộc gần chục bài văn mẫu vẫn lúng túng, vì đề đưa đoạn văn hoàn toàn mới nên các mẫu học thuộc không dùng được.

Mẹo Chia Giai Đoạn Ôn Tập Theo Cấu Trúc Đề Mới

Chúng tôi thường gợi ý gia đình chia việc ôn tập thành ba chặng rõ ràng: chặng một là nắm nền tảng kiến thức cơ bản, chặng hai là luyện đề theo đúng cấu trúc mới có bấm giờ, chặng ba là hệ thống lại lỗi sai sau mỗi lần luyện. Chặng cuối này hay bị bỏ qua nhất, nhưng lại chính là lúc học sinh cải thiện điểm nhanh nhất, nếu biết rõ mình sai ở đâu.

Một sai lầm phổ biến khác là chỉ tập trung ôn kiến thức mà quên luyện kỹ năng làm bài trong thời gian giới hạn. Đề đánh giá năng lực thường dài hơn, đòi hỏi đọc nhanh, chọn đúng trọng tâm. Chúng tôi khuyên nên luyện đề có bấm giờ đều đặn, thay vì chỉ làm bài không giới hạn thời gian rồi sửa từ từ.

Một điều ít người để ý là các trường và trung tâm luyện thi bây giờ cũng cần công khai lịch thi, tài liệu ôn tập cũng cần được sắp xếp rõ ràng, gọn gàng trên một kênh riêng. Cách này giúp phụ huynh khỏi phải dò từng nhóm Zalo mỗi khi cần tra cứu. Dựng một trang thông tin như vậy không phức tạp, nếu đơn vị nào đang cần bên làm dịch vụ thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp có thể tham khảo thêm. Nhờ vậy, việc đăng lịch thi và tài liệu ôn tập được quản lý gọn hơn, thay vì rải rác nhiều kênh.

Cuối cùng, đừng đợi có kết quả thi mới tính phương án xét tuyển, mà nên tìm hiểu song song cả xét học bạ lẫn các kỳ thi đánh giá năng lực riêng của một số trường. Như vậy, nếu điểm thi không như kỳ vọng, gia đình cũng sẽ không bị động.

Điều Phụ Huynh Nên Nhớ Khi Kỳ Thi Còn Đổi Nữa

Kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ còn điều chỉnh trong những năm tới, vì chương trình học vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Đó là điều bình thường, không phải dấu hiệu bất ổn. Thay vì lo lắng mỗi khi nghe tin có thay đổi, phụ huynh nên coi đó là việc cần cập nhật định kỳ, cũng giống như theo dõi lịch tiêm chủng hay lịch nhập học của con vậy.

Lời khuyên thực tế nhất chúng tôi muốn gửi là hãy đặt lịch kiểm tra thông tin tuyển sinh, quy chế thi mỗi đầu học kỳ, đừng chỉ tìm hiểu một lần rồi thôi. Nếu chưa chắc thông tin nào là mới nhất, hãy hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm hoặc văn phòng nhà trường nơi con đang học, đừng tin theo các bài chia sẻ không rõ nguồn trên mạng. Cách làm này tốn thêm chút thời gian, nhưng giúp cả gia đình chuẩn bị đúng hướng, đỡ phải chạy nước rút vào phút chót.